Valkenburg is een klein dorpje gelegen aan de grens van Nederland en België, in het zuidelijke gedeelte van Limburg. Het dorpsgebied zelf ligt op een rotsplateau bovenop een dal waar de Geul doorheen stroomt, met uitzicht over de vallei beneden.
De geschiedenis van Valkenburg gaat terug tot de middeleeuwen, toen al sprake was van versterkingen en vestingwerken op deze strategische plek. De eerste bekende verwijzing naar het dorp dateert uit 1230, hier waarin er meldwordt van een kasteel dat aan het huis der heren van Valkenburg toebehoorde.
Door de eeuwen heen is Valkenburg in verschillende handen geweest, onder meer door de familie van Bergen en later door de hertogen van Brabant. In 1670 werd de stad tijdens de Tachtigjarige Oorlog bezet door de Spaanse troepen. Later volgde er een periode van grote economische activiteit, toen het dorp in de negentiende eeuw flink uitgebreid en sterk bevolkt raakte.
Valkenburg is vooral bekend om zijn kasteelruïnes die overblijven na verwoesting door oorlogen en aardbevingen. De meest opvallende is het kasteel bij de Geuldalweg, dat in 1917 werd verwoest door een Britse luchtaanval tijdens WO I. Tegenwoordig heeft deze plek de status van rijksmonument en wordt hij regelmatig beheerd om toeristen te ontvangen.
Een ander belangrijk onderdeel is het Kasteel Valkenburg, dat eigenlijk een samenvatting vormt van meerdere kastelen die in opdracht werden gebouwd door de heren van Bergen. Dit complex is nu grotendeels herbouwd en fungeert als museum en hotel.
Naast dit alles zijn er verschillende uitgaansmogelijkheden, restaurants en winkeltjes aanwezig in Valkenburg, dat steeds meer aantrekt op toeristen door de combinatie van geschiedenis, cultuur en natuur.
Er bestaan verschillende wandelroutes door het dorp die als leidraad fungeren voor een bezoek. Tijdens een rondwandeling wordt aangetoond hoe overal nog restanten te vinden zijn van ooit zeer belangrijke versterkingen, vestingwerken en kasteelen.
Een goed adres om contact op te nemen is het Valkenburg Tourist Information Office in de markthal. Dit vertrekpunt biedt een handige toegang tot verschillende wandelingen door en rondom het dorp en geeft toezicht op tentoonstellingen van foto’s, antieke spullen en documentaires over de geschiedenis.
Aangezien Valkenburg met zijn bergachtige omgeving een ondiepe vallei heeft waarin twee rivieren uitmonden, zorgen vervalstechnische aspecten ervoor dat er hier en daar gebreken ontstaan in het uitzicht of de bezoeker op wandeltochten tegen obstakels aanloopt.
Hetzelfde gebeurt als men kiest voor een tocht langs een ouderwets zandpad. Soms zijn wegen versperd, soms liggen er uitgebroken stukken waarlangs je om moet gaan of oversteken met enige behoedzaamheid nodig is.
Tijdens de rondwandeling wordt Valkenburgs geschiedenis te zien in verschillende gebouwen die steeds herhaaldelijk zijn afgebouwd, herbouwd en vernietigd. De restanten van dit proces hebben een zeer bijzonder karakter gekregen door de luchtaanvallen tijdens WO I en WO II.
Doorheen het gevoelige landschap wandelt men langs smalle paden die afgelegen liggen in de bosgebieden rond Valkenburg. Deze plekken zijn rijk aan historische herinneringen, zoals een gedenkteken dat gewijd is aan de doden van WO I.
Valkenburg is een unieke combinatie van geschiedenis en natuur waardoor het als populaire bestemming valt op toeristen. Voor wie in dit gebied wil bezoeken zullen er voldoende uitdagingen zijn om te wandelen en nieuwe dingen te ontdekken.
Zijn we bijvoorbeeld ter plaatse, dan kan men ook een hekwerk volgen dat het stadscentrum omsluit en in de verre toekomst zou moeten worden vervangen door een meer geschikt systeem. Soms sluiten twee of drie van deze stukken zich rechtstreeks op elkaar aan, waardoor men bijna niet kan zien waar de afgebouwde restanten eindigen en andere begonnen.
Mogelijk is het zo dat historisch oerbewoningsresten een rol speelden in de bepaling van Valkenburg als geheel. Deze kunnen zijn ontstaan uit de steenkoolmijnbouwinrichtingen die hier lagen tijdens de zeventiende eeuw of tot er overige restanten verschenen, zoals een oude hunebed op het hoogste punt.
In feite betekent dit dat we aan diverse gebouwen rondom Valkenburg meermalen hebben mogen zien wat er met kastelen en gebouwen gebeurt als ze uit de hand lopen. Zo is ook Valkenburg een waar voorbeeld geworden van hoe menselijke activiteit verandering heeft opgeleverd in het landschap.
Een combinatie van oude gebrokkeldheid, ontworteling en bebossing zorgt er nu voor dat men tijdens wandelroutes niet direct doorheen de bosrijke omstandigheden kan lopen. Daardoor wordt Valkenburgs dorpsgebied nog meer geaccentueerd.
Hetzelfde resulteert in diverse kleine riviertjes die uit verschillende bochten stromen en waarlangs je kunt komen tot een stroomversnelling die zo goed mogelijk is vastgelegd door monumentaal materiaal.
